پايگاه اطلاع ‏رساني شيمي

گاز طبیعی 

نفتی که از مخازن زیرزمین استخراج می شود ، مخلوط پیچیده ای از صدها ترکیب مختلفی است که از هیدروژن و کربن تشکیل شده است و این ترکیبات دارای خواص فیزیکی متفاوتی می باشند . جریان خروجی از چاه مخلوطی است از هیدروژن سولفور ( Associated gas ) و یا تبخیر همراه ( NON Associated ) و برای اینکه جهت استفاده و یا فراورش آماده گردد می بایستی از وجود ناخالصی ها و هیدروکربنهای مایع یا مایع شدنی عاری شود ، چون هر یک به نوبة خود می تواند در امر انتقال و یا استفاده از گاز طبیعی تولید اشکال نماید مادة عمدة تشکیل دهندة گاز طبیعی متان است . دیگر مواد همراه به ترتیب نزولی از نظر درصد حضورشان در این گاز عبارتند از : اتان و پروپان و بوتان و پنتان و البته به مقدار بسیار ناچیزی هیدروکربورهای اشباع شدة سنگین تر . البته طبیعت اکثراً ناخالصی هایی از قبیل انیدرید کربنیک و هیدروژن سولفوره و نیتروژن و بخار آب و گاهی نیز هلیوم همراه گاز طبیعی به ارمغان می دهد که این ارمغان در بعضی از موارد نوعی بی لطفی است چون که تصفیة گاز از این مواد بی اشکال و خالی از جزح نیست . می توانیم به راحتی از مواد عمده تشکیل دهنده گاز طبیعی رد شویم یا اینکه تحقیقی گسترده از آن ارائه دهیم بنده راه دوم را می پذیرم چون وارد جزئیات شدن انسان را به اطلاعات گسترده ای که نمی داند می رساند .

متان : ماده اصلی متشکله گاز طبیعی و همچنین گاز طبیعی مایع NGL است . متان خالص دارای نقطه جوش معادل 162 -درجه سانتیگراد در فشار اتمسفریک است . درست است که بیشتر به مصرف سوخت می رسد ولی کاربردهای دیگر با ارزش از قبیل ساخت الیاف و حلالها و کلروفرم و غیره دارد

اتان : دومین مادة متشکله گاز طبیعی از نظر مقدار است . بسته به بازار موجود می توان در موقع فرآورش گاز به میزان مورد نیاز از این ماده از گاز طبیعی به همراه سایر مواد سنگین تر جدا کرد و به عنوان خوراک کارخانجات شیمیایی و پتروشیمی مورد استفاده قرار داد . اتان بهترین ماده برای تهیة اتیلن است که اتیلن خود برای ساختن اتانول ، اتر و استایرین و گلیکل و سایر پلاستیکها مورد استفاده قرار می گیرد در ضمن نقطة جوش اتان در فشار اتمسفر برابر با

0F 5/127 – است .

پروپان و بوتان : پروپان و بوتان نیز که در گاز طبیعی مایع موجودند به عنوان LPG ( Liguified petroleum GAS ) به مصارف صنعتی و خانگی می رسند . استفاده از این مواد به علت دامنة دمایی است که می توان مخلوطی از این محصولات را به آسانی به صورت مایع و یا گاز نگه داشت . سیلندرهای گاز که در منازل امروزه مورد استفاده اند مخلوطی از پروپان و بوتانند که به صورت مایع پر می شوند .

پنتان و سایر مواد سنگین تر : در فشار جو این محصول به صورت مایع است و بنزین طبیعی نامیده می شود موارد استفادة آن در اختلاط با سایر محصولات پالایشگاه است که با النهایه سوخت موتور با مشخصات لازم را تعیین می کند .

نکاتی چند درباره گاز : 1. نفت خامی که در مناطق زیرزمینی ایران به عمق 7000 تا 13000 فوت وجود دارد تؤام با گازی است که فشار تعادل آن در درجه حرارت بین 150 تا 170 درجه فارنهایت بین 1000 تا 2000 PSI است . 2. گازهایی که از منابع گاز به دست می آیند DOME gas و گازهایی که از استخراج نفت خام بدست می آیند گاز همراه یا ASSOCIATed gas می نامند .

3. گاز همراه با نفت خام در ایران بین 500 تا 1500 فوت مکعب به ازاء هر بشکه نفت خام تولید شده می باشد که معادل حدود 18درصد مقدار نفت خام تولید شده به شکل گاز است . 4. از هر هزار فوت مکعب گاز طبیعی همراه با نفت خام می توان حدود یک کیلوگرم مخلوط پروپان و بوتان بدست آورد .

5. منظور از گاز همراه عبارت از گازی است که در منابع زیرزمینی در نفت خام محلول بوده و به تدریج در اثر کاهش فشار نفت خام و در اثر بالا آمدن از چاه از آن جدا می گردد مقدار آن 500 تا 1500 فوت مکعب به ازاء هر بشکه نفت خام تولیدی است و یا 18% مقدار نفت خام تولید شده به شکل گاز است .

NGL 1200

وقتی پا به میدان صنعت می گذاریم و وارد پالایشگاه NGL 1200 می شویم در ابتدا در مقابل این همه عظمت دستگاهها و تجهیزات بهت زده می شویم که چگونه می توان این وسایل را ارزیابی کرد و کار و هدف آنها را پیدا نمود پس با اندکی تأمل و راهنمایی افرادی که در سایت کار می کنند این مشکل حل

می شود که ارزیابی اینجانب از پالایشگاه NGL 1200 اینگونه می باشد . کلاً پالایشگاه از 3 واحد مجزا تشکیل شده است که اگر شخص روی هر دستگاه در پالایشگاه دست بگذارد و نامش راببرد آن دستگاه شامل یکی از این 3 واحد می باشد :

1. واحد شیرین سازی گاز و بازیافت مایعات گازی که شامل 2 ردیف مشابه است .

2. واحد جذب مرکاپتانها که وظیفه جدا سازی ترکیبات گوگردی غیر قابل جذب توسط آمین را دارند .